Pokrzywa indyjska (forskolina) – właściwości, odchudzanie, opinie

Pokrzywa indyjska rośnie na terenie Indii, Nepalu, Birmy i Tajlandii. Jej substancja aktywna – forskolina – jest od setek lat wykorzystywana w medycynie ajurwedyjskiej. Pokrzywa indyjska i jej terapeutyczne właściwości są również szeroko znane na terenie Afryki. Co na jej temat mówią naukowe badania?

pokrzywa indyjska fot. Shutterstock.com

Spis treści

W medycynie Dalekiego Wschodu pokrzywa indyjska jest wykorzystywana jako środek na obniżenie ciśnienia, w tym ciśnienia śródgałkowego oka (stosuje się ją przy leczeniu jaskry), na dolegliwości związane z oddychaniem przy astmie oskrzelowej, na łuszczycę i problemy z trawieniem i otyłość. W Afryce pokrzywę indyjską wykorzystuje się jako środek wykrztuśny i mający wywołać menstruację u kobiet. W świecie Zachodu forskolina jest stosowana głównie jako substancja odchudzająca, bo niektóre badania sugerują, że przyspiesza lipolizę, czyli rozpad komórek tłuszczowych. Pozyskiwanie forskoliny z korzeni pokrzywy indyjskiej nie jest łatwe, suplementy zawierające ten diterpenoid nie są tanie, dlatego warto przyjrzeć się, co na jego temat mówi nauka.   

Czy pokrzywa indyjska odchudza?

Pokrzywa indyjska, a raczej jej substancja aktywna forskolina, jest znana jako środek przyspieszający spalanie tłuszczu. Suplementy diety nastawione na rekompozycję składu ciała, czyli zmniejszenie tkanki tłuszczowej na rzecz mięśniowej, zawierają w swoim składzie forskolinę. Dr Muhammed Majeed farmaceuta pochodzący z Indii, który od lat propaguje w Stanach Zjednoczonych ajurwedę, założyciel firmy Sabinsa wytwarząjącej m.in. Forselan® (opatentowany ekstrakt z korzeni pokrzywy indyjskiej) powołuje się na randomizowane badania (badanych dzieli się na dwie grupy dobrane losowo, jedna dostaje substancję aktywną, druga placebo, nikt nie wie, co dostaje), które rzeczywiście wykazały przyspieszenie lipolizy, czyli rozpadu komórek tłuszczowych po zażyciu forskoliny (1). Sześciu kobietom podawano przez 8 tygodni 250 mg preparatu standaryzowanego na 10% forskoliny dwa razy dziennie. Zaobserwowano u nich utratę masy ciała na poziomie 8% i obniżenie ciśnienia krwi. Średni spadek masy ciała wyniósł 4,16 kg. U badanych nie wystąpiły żadne skutki uboczne. Jednak dr Majeed był współautorem tego badania, dlatego – nie podważając prawidłowości jego przebiegu – postanowiliśmy przyjrzeć się innym próbom klinicznym. 

Jak działa forskolina?

W innym badaniu zrekrutowano grupę 30 mężczyzn z nadwagą, podając im podobną dawkę – 250 mg preparatu standaryzowanego na 10% forskoliny, dwa razy dziennie. Badanie było randomizowane i trwało 12 tygodni. W trakcie badania mężczyźni mieli również ćwiczyć. Po tym czasie okazało się, że w grupie, która przyjmowała forskolinę nastąpiła redukcja tkanki tłuszczowej od 11,23 do 13,20%, czyli od 4,52 do 5,47 kg. Co istotne, u badanych nie zmieniła się waga całkowita, co oznacza, że zyskali tkankę mięśniową. Grupa placebo nie uzyskała żadnej redukcji tkanki tłuszczowej, a ich masa całkowita wzrosła średnio o 1.2 kg. (2)

Ta sama publikacja mówi jeszcze o dwóch innych badaniach. W jednym wzięło udział 13 kobiet z nadwagą, które przez 12 tygodni przyjmowały 125 mg ekstraktu z forskoliny. Średnia utrata wagi wyniosła u nich 0,6 kg, a zawartość tkanki tłuszczowej zmniejszyła się o 1,1%. Inne badanie podwójnie zaślepione i randomizowane na grupie 60 otyłych osób obojga płci pokazało po 12 tygodniach, że grupa przyjmująca placebo utraciła średnio 0,29% masy ciała, to grupa przyjmująca forskolinę straciła 4,02% masy ciała. Zarówno w pierwszym, jak i drugim badaniu nie było mowy o ćwiczeniach fizycznych. 

Japońska praca z 2016 roku była próbą podsumowania dotychczasowej wiedzy na temat przydatności pokrzywy indyjskiej i forskoliny w walce z otyłością. Opisano 7 badań klinicznych, z czego 4 były randomizowane i podwójnie zaślepione. Po przeprowadzeniu analizy stwierdzono, że ekstrakt z pokrzywy indyjskiej charakteryzuje duży potencjał poprawy kompozycji ciała u osób z nadwagą i otyłością, a w dostępnych próbach klinicznych nie odnotowano niepokojących działań niepożądanych. (3) 

Z przytoczonych badań można wyciągnąć następujący wniosek: forskolina przyjmowana jednocześnie z treningiem fizycznym przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej i wzrost tkanki mięśniowej. Forskolina przyjmowana bez zwiększonej dawki ruchu nie daje oszałamiających rezultatów. 

Na co jest dobra pokrzywa indyjska?

Pokrzywa indyjska i jej aktywna substancja forskolina wykazują pozytywny wpływ na wiele innych funkcji organizmu. Przede wszystkim forskolina obniża ciśnienie krwi i zapobiega zakrzepom. Rozkurcza ściany naczyń krwionośnych, ułatwia pracę serca, usprawnia przepływ krwi, zwiększając dotlenienie i odżywienie wszystkich komórek. 

Jednocześnie zaobserwowano, że wyciąg z pokrzywy indyjskiej działa rozkurczająco na oskrzela, ograniczając częstość występowania i nasilenie duszności podczas astmy oskrzelowej. Badania in vitro pozwoliły na wyciągnięcie wniosków o przeciwbakteryjnym działaniu wyciągu z pokrzywy indyjskiej. 10% ekstrakt hamował rozwój bakterii odpowiedzialnych za rozwój zakażeń górnych dróg oddechowych. Podobne badania przeprowadzono z udziałem ludzi. Pacjenci z zapaleniem górnych dróg oddechowych zgłaszali ustąpienie duszności i kaszlu po 10-15 minutach od podania forskoliny w postaci aerozolu przyjmowanego wziewnie. 

Pokrzywa indyjska może być również pomocna w leczeniu jaskry. To choroba polegająca na wzroście ciśnienia płynów w gałce ocznej, które z czasem nieodwracalnie niszczy nerw wzrokowy. W badaniu z udziałem 6 mężczyzn, którym zakrapiano oczy zawiesiną z 1% forskoliny, zaobserwowano obniżenie ciśnienia wewnątrz oka o 25%. 

Potwierdzono również pozytywny wpływ forskoliny w leczeniu łuszczycy. Naukowcy z University of Tuebingen wykazali, że regularne przyjmowanie forskoliny prowadziło do złagodzenia objawów choroby. (4)

Pokrzywa indyjska (forskolina) – bezpieczeństwo

Żadne z przytoczonych badań i analiz nie wspomina o jakichkolwiek działaniach niepożądanych przy stosowaniu wyciągów z pokrzywy indyjskiej. Jednak szczególną ostrożność powinny wykazać osoby zaliczające się do następujących grup: 

kobiety w ciąży, karmiące i dzieci, bo nie badano wpływu forskoliny na ich organizmy;

osoby z niskim ciśnieniem krwi, bo forskolina obniża ciśnienie;

osoby leczące się na zaburzenia krzepliwości krwi – forskolina może wchodzić w reakcje z takimi lekami jak warfaryna, kwas acetylosalicylowy, klopidogrel;

– osoby planujące zabiegi chirurgiczne powinny odstawić suplementy z forskoliną 2 tygodnie przed planowanym zabiegiem, bo forskolina zmniejsza krzepliwość;

– osoby z nadkwasotą, wrzodami żołądka i refluksem, bo pokrzywa indyjska wzmaga produkcję soku żołądkowego. 

Pokrzywa indyjska (forskolina) – dawkowanie

Nie ustalono terapeutycznej dawki dla forskoliny. W cytowanych badaniach, tych które dawały pozytywne rezultaty, stosowano 250 mg preparatu z forskoliną 2 razy dziennie. Preparat był standaryzowany na 10%, czyli dziennie przyjmowano co najmniej 25 mg forskoliny. Zawsze należy stosować preparaty ze standaryzowanymi ekstraktami, bo tylko takie gwarantują określoną ilość substancji aktywnej.  

 

Badania

  1. Badmaev V., Majeed M., Conte A., Diterpene forskolin: a possible new compound for reduction of body weight by increasing lean body mass. Townsend Lett 2001; June
  2. http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/12/pf_2016_208-212.pdf 
  3. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2186495016000055 
  4. Ammon HPT, Muller AB. Forskolin: from an ayurvedic remedy to a modern agent. Planta Med 1985
REKLAMA