Pokrzywa indyjska (forskolina) – czy rzeczywiście spala tłuszcz?

Pokrzywa indyjska (Coleus forskohlii Briq) i jej substancja czynna forskolina jest często wykorzystywana w suplementach diety mających redukować masę ciała. Przegląd badań naukowych pozwala wyciągnąć wnioski na temat jej skuteczności.

forskolina fot. Shutterstock.com

Spis treści

 

W rzeczywistości pokrzywa indyjska i forskolina to nie to samo. Forskolina jest diterpenoidem występującym w pokrzywie indyjskiej, będącym główną jej substancją o udowodnionym działaniu terapeutycznym.

Pokrzywa indyjska występuje naturalnie głównie na terytorium Indii, ale także w Nepalu, Mjanmie oraz Tajlandii. Jednocześnie szeroko wykorzystywana jest w krajach Afryki. Ajurweda, stanowiąca tradycyjną medycynę hinduską, proponuje szerokie zastosowanie ziela stanowiącego źródło forskoliny w różnych schorzeniach dotyczących układów: sercowo-naczyniowego, pokarmowego, oddechowego, narządku wzroku oraz skóry.

W ajurwedzie wykorzystywano zarówno korzeń, jak i ziele pokrzywy indyjskiej, współcześnie używa się przede wszystkim ekstraktu z korzenia. Schorzenia w których znajdowały zastosowanie wspomniane surowce roślinne to m.in.:

  • Astma
  • Zapalenie oskrzeli
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Epilepsja
  • Angina
  • Łuszczyca
  • Zaparcia 
  • Jaskra 
  • Otyłość
  • Zakrzepica 

Pokrzywa indyjska (forskolina) a układ sercowo-naczyniowy

Dotychczas przeprowadzone eksperymenty (badania kliniczne oraz próby z użyciem modeli zwierzęcych) pozwalają sądzić, że forskolina obniża ciśnienie krwi. Jednocześnie obserwuje się jej wpływ przeciwzakrzepowy oraz  rozkurczający ściany naczyń krwionośnych, dzięki czemu zmniejsza się tzw. opór naczyniowy, ułatwiając pracę serca, usprawniając przepływ krwi i maksymalizując możliwości dotlenienia i odżywienia komórek. 

Inne z mechanizmów mogące wywierać korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy to: stymulacja lipolizy oraz ograniczenie wiązania PAF, czyli czynnika aktywującego płytki krwi, odpowiedzialne za powstawanie skrzepów.

Pokrzywa indyjska (forskolina) a układ oddechowy

Wpływ przeciwkrzepliwy i rozkurczający może poprawiać dystrybucję tlenu w organizmie. Jednocześnie zaobserwowano, że forskolina działa rozkurczająco na tkanki oskrzeli, ograniczając częstość występowania i nasilenie duszności m.in. u osób z astmą.

Badania in vitro pozwoliły także na wyciągnięcie wniosków o przeciwbakteryjnym  działaniu pokrzywy indyjskiej. Jednymi z drobnoustrojów wrażliwych na działanie ekstraktu pokrzywy indyjskiej, standaryzowanego na 10% forskoliny, były te odpowiedzialne za rozwój zakażeń górnych dróg oddechowych u człowieka.

W badaniach z udziałem ludzi podawano forskolinę w postaci aerozolu przyjmowanego wziewnie, obserwując obiecujące rezultaty. Subiektywnie pacjenci zgłaszali występowanie ulgi i ustąpienie duszności natychmiast lub obserwowano je po 10-15 minutach. 

Pokrzywa indyjska (forskolina) a redukcja masy ciała

Notuje się wzmożenie lipolizy (rozpadu związków tłuszczowych) w komórkach tłuszczowych pod wpływem działania forskoliny. Większość wyników pochodziła jednak początkowo z badań in vitro oraz z użyciem modeli zwierzęcych. Obiecujące rezultaty skłoniły naukowców do zaprojektowania i przeprowadzenia badań klinicznych, a więc takich, w których uczestniczą ludzie. 

Jednym z pierwszych był eksperyment Badmaeva i wspólników. Zrekrutowali oni 6 kobiet z nadwagą, którym następnie podawano przez 8 tygodni 2 kapsułki po 250 mg ekstraktu standaryzowanego na 10% forskoliny. Zmiany po 8 tygodniach okazały się być zadowalające – badane utraciły średnio 7,75% tłuszczu (notując jednocześnie wzrost wskaźnika beztłuszczowej masy ciała o 7,06%), średni spadek masy ciała wynosił 4,16 kg, jednocześnie zaobserwowano spadek ciśnienia tętniczego krwi – skurczowego o 9,17 mmHg, rozkurczowego o 5 mmHg. Próba niewielka, wyniki jednak zaskakujące, choć pomiar składu ciała odbywał się poprzez zastosowanie metody BIA, która potrafi być nieco nieprecyzyjna.

Nie wszystkie prace dają jednak tak zadowalające rezultaty – w literaturze spotkamy także zapiski eksperymentów, kiedy przyjmowanie 250 mg ekstraktu (10% forskoliny) 2 razy dziennie nie przyniosło jakichkolwiek istotnych efektów pod postacią redukcji masy ciała (badanie trwające 12 tygodni, z udziałem 12 kobiet). 

Innym razem badacze zrekrutowali 30 mężczyzn z nadmierną masą ciała, podając im taką samą dawkę ekstraktu (250 mg 10% ekstraktu forskoliny), również przez 12 tygodni, zaobserwowano spadek procentowej zawartości tkanki tłuszczowej – o 4,52+-5,74 kg (11,23 +-13,2%) bez istotnej zmiany całkowitej masy ciała. Co ważne – w tym badaniu za ocenę składu ciała odpowiadało badanie DXA, złoty standard w tej materii, a grupa mężczyzn została podzielona przypadkowo na 2 podgrupy – stosujących ekstrakt z forskoliną oraz grupę kontrolną, stosującą placebo. Grupa placebo nie uzyskała żadnej istotnej zmiany w poziomie masy tkanki tłuszczowej, zyskując jednocześnie średnio 1,2 kg masy ciała.

Inna z prac to 12 tygodniowy eksperyment z udziałem 13 kobiet z nadwagą. Po 12 tygodniach suplementacji 125 mg ekstraktu ich średnia masa ciała spadła o 0,6 kg, BMI o 0,41 kg/m2, a zawartość tkanki tłuszczowej o 1,1%.

Jeszcze inna, również 12-tygodniowa, próba po raz kolejny była doświadczeniem z podwójnym zaślepieniem, randomizacją i kontrolą pod postacią placebo. Wzięło w niej udział 60 otyłych osób obu płci. W porównaniu z grupą placebo zmiany parametrów wśród uczestników przyjmujących 2 razy dziennie preparat z zawartością 25 mg forskoliny w porcji były istotnie różne. Gdy grupa placebo, na przestrzeni 12 tygodni, utraciła średnio 0,29% masy ciała oraz pewne ilości beztłuszczowej masy ciała i zyskała 0,68% tkanki tłuszczowej, grupa pokrzywy indyjskiej utraciła odpowiednio 4,02% masy ciała, 0,46% tkanki tłuszczowej, notując także niewielki wzrost poziomu beztłuszczowej masy ciała.

Japońska praca z 2016 była próbą podsumowania aktualnej wiedzy na temat zastosowania pokrzywy indyjskiej w walce z otyłością. Zidentyfikowano 7 prób klinicznych, spośród których 4 były randomizowane, podwójnie zaślepione i kontrolowane placebo. Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy stwierdzono, że ekstrakt z pokrzywy indyjskiej charakteryzuje potencjał poprawy kompozycji ciała u osób z nadmierną masą ciała (nadwagą lub otyłością), a w dostępnych próbach klinicznych nie notuje się żadnych niepokojących i poważnych działań niepożądanych.

Pokrzywa indyjska (forskolina) a bezpieczeństwo stosowania

Żadne z dostępnych analiz ani badań, do których udało mi się dotrzeć, nie zawierają wzmianek o poważnych i niebezpiecznych działaniach niepożądanych, związanych ze stosowaniem pokrzywy indyjskiej lub jej ekstraktu. Jednocześnie musimy pamiętać o paru istotnych kwestiach – żaden suplement nie może być stosowany bezzasadnie, gdyż każde dodatkowe substancje wprowadzone do diety mogą powodować interakcje z pożywieniem, lekami lub innymi suplementami diety. Suplementy nie mogą stanowić także substytutu zróżnicowanej diety – nim zdecydujemy się sięgnąć po wsparcie redukcji suplementami zadbajmy o prawidłowe podstawy dietetyczne – deficyt kaloryczny, odpowiedni dobór pokarmów oraz ilość, rodzaj i intensywność aktywności fizycznej. 

Nie zaleca się stosowania pokrzywy indyjskiej u dzieci, kobiet ciężarnych i karmiących. Osoby z niskim ciśnieniem krwi i z zaburzeniami krzepliwości krwi oraz te, które przyjmują leki wpływające na krzepliwość krwi, powinny być ostrożne w stosowaniu forskoliny. Osoby mające w najbliższym czasie mieć przeprowadzone zabiegi operacyjne również powinni zrezygnować z suplementacji – w przypadku zabiegów planowych na co najmniej 2 tygodnie przed przyjęciem do placówki.

Pokrzywa indyjska charakteryzuje się możliwym wpływem na produkcję soku żołądkowego. U osób zdrowych jest to właściwość mogąca wspierać trawienie po ciężkim posiłku, jednak jeśli cierpisz z  powodu choroby wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy lub dotyka cię refluks żołądkowo-jelitowy (tzw. GERD), czyli cierpisz na nadkwasotę – suplementacja pokrzywą nie będzie dobrym rozwiązaniem.

Czytaj też: Pokrzywa indyjska (forskolina) – właściwości, odchudzanie, opinie

 

 

Źródła

http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/12/pf_2016_208-212.pdf 

http://www.herbamedicabg.com/media/forslean/05-forslean-article.pdf 

https://www.researchgate.net/publication/231613042_Forskolin_Upcoming_antiglaucoma_molecule/fulltext/5acbb0b2a6fdcc8bfc85fdc0/Forskolin-Upcoming-antiglaucoma-molecule.pdf 

http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/12/pf_2016_208-212.pdf 

http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2019/10/pf_2019_03_09.pdf 

https://www.researchgate.net/profile/Anna-Piotrowska-10/publication/327652196_Antycellulitowe_substancje_pochodzenia_roslinnego/links/5b9bc22fa6fdccd3cb55b5a9/Antycellulitowe-substancje-pochodzenia-roslinnego.pdf#page=79 

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2186495016000055 

Zobacz również:
REKLAMA