Mniszek lekarski – właściwości

Mniszek lekarski jest często mylony z popularnym mleczem i taktowany jak zwykły chwast. Tymczasem ta spokrewniona z cykorią roślina ma liczne właściwości zdrowotne. Na dodatek mniszek lekarski jest cenionym warzywem na europejskich stołach. 

mniszek lekarski Unsplash

Spis treści

ZOBACZ: Pokrzywa indyjska (forskolina) – właściwości, odchudzanie, opinie

Mniszek lekarski na polskich stołach pojawia się rzadko. Z kolei we Francji, Belgii czy Szwajcarii jest znany i ceniony od dziesiątków lat – tamtejsze regionalne książki kucharskie są pełne przepisów na zimne i gorące dania z wykorzystaniem mniszka. W smaku przypomina skrzyżowanie szpinaku z rukolą, a jego zamarynowane pąki kwiatów można pomylić z kaparami.  Francuzi nazywają go „pissenlit” od „piss-en-lit”, czyli dosłownie: sikać do łóżka. Dzięki tej nazwie już francuskie dzieci wiedzą, że mniszek lekarski przyspiesza pracę nerek i oczyszcza organizm.

 

Mniszek lekarki a mlecz

Mniszek lekarski przez swoje podobieństwo do innej rośliny z żółtymi kwiatami jest powszechnie nazywany mleczem, choć jest to nazwa nieprawidłowa. Mniszek lekarski (Taraxacum officinale) charakteryzuje się tym, że na łodydze ma tylko jeden kwiat, a jego liście układają się w rozetę tuż przy samej ziemi. Z kolei mlecz (Sonchus) może mieć kilka kwiatów i liście ułożone wzdłuż łodygi bardziej pionowo. Na dodatek mlecz jest bardziej wybredny jeżeli chodzi o środowisko – wybiera raczej łąki i pola, a mniszek wciśnie się wszędzie, nawet w przerwę między dwiema płytami chodnikowymi. Jest rośliną bardzo odporną – można po niej deptać, jeździć, kosić – odrośnie. Korzeń mniszka potrafi w poszukiwaniu wody sięgnąć nawet 50 cm w dół, dlatego tak trudno go wyplenić. 

Mniszek lekarski – właściwości

Mniszek lekarski zawiera sporo potasu i obniża poziom złego cholesterolu LDL, dlatego jest zalecany osobom z wysokim ciśnieniem krwi. Zarówno jego liście, jak i kwiaty są bogate w witaminę C i substancje przeciwbakteryjne, więc jest naturalnym specyfikiem na podniesienie odporności w sezonie przeziębieniowo-grypowym.  Jak wspominaliśmy wcześniej, przyspiesza pracę nerek i oczyszcza drogi moczowe, a także wspomaga wątrobę, dlatego jest zaliczany do roślin detoksyfikujących. Mniszek lekarski reguluje również wydzielanie kwasów żołądkowych i żółci – słynny zielarz ojciec Klimuszko polecał napar z mniszka na dolegliwości związane z zaparciami. Wydaje się, że potencjał leczniczy mniszka jest dużo większy. Niedawno opublikowano kilka badań sugerujących, że mniszek może mieć zastosowanie w profilaktyce nowotworów. Jednak potrzebne są dodatkowe analizy i badania kliniczne, zanim ogłosi się, że mniszek ma działanie przeciwnowotworowe. Internetowe doniesienia na ten temat są zdecydowanie przedwczesne.

Syrop z mniszka lekarskiego

Syrop z mniszka lekarskiego zwany inaczej miodkiem z mniszka jest bardzo prosty do wykonania i sprawdza się jako środek na podniesienie odporności w sezonie grypowym. Mniszek jest rośliną miododajną, uwielbianą przez pszczoły i inne owady – motyle, chrząszcze, muchówki. Jednak nie tylko owady mogą korzystać z jego nektaru. Żeby zrobić syrop z mniszka lekarskiego trzeba wybrać się na łąkę z dala od miejskich dróg i zebrać same rozwinięte kwiaty. Po przyjściu do domu dobrze jest wysypać je na gazetę o odczekać 30-60 minut, żeby ewentualne owady, które schowały się w jego płatkach, miały szansę na opuszczenie swojej kryjówki. 

Składniki na syrop:

  • 200 kwiatów mniszka lekarskiego
  • ½ litra zagotowanej wody
  • 200-250 g cukru
  • sok z połówki cytryny

Kwiaty wkładamy do rondla, zalewamy gorącą wodą, ugniatamy drewnianym tłuczkiem i gotujemy pod przykryciem 15 minut. Wyszorowaną i wyparzoną cytrynę kroimy na pół, jedną połówkę dzielimy na plasterki i wkładamy do rondla. Rondel przykrywamy i odstawiamy w ciemne miejsce na 12 godzin. Po tym czasie należy odcedzić wywar przez gazę do drugiego rondla, dodać cukier i gotować chwilę, aż cukier się rozpuści, a syrop zgęstnieje. Powinien mieć konsystencję płynnego miodu. Na koniec zlewamy syrop do wyparzonego słoiczka, zakręcamy i przechowujemy w ciemnym miejscu. 

Taki syrop zrobiony na bazie cukru może stać w słoiku przez cały rok. 

Dawkowanie: dorośli 2-3 łyżeczki syropu dziennie, dzieci 1-2 łyżeczki.

SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Syrop z cebuli – przepis, właściwości

Miód z mniszka lekarskiego

Niektórzy wolą wzbogacać kupiony miód płatkami mniszka lekarskiego, co też jest dobrym pomysłem, ale musimy pamiętać, taki „uszlachetniony” miód należy spożyć w ciągu kilku tygodni, bo może sfermentować. Żeby go zrobić, wystarczy ugniecione płatki kwiatów mniszka zalać miodem tak, by były całkowicie przykryte. Przez 3 tygodnie należy przechowywać słoik w ciemnym miejscu i codziennie wstrząsać słoikiem. Po upływie tego czasu miód trzeba przecedzić. 

Dawkowanie: dorośli 2-3 łyżeczki miodu dziennie, dzieci 1-2 łyżeczki.

Oczyszczający sok z mniszka lekarskiego

Mniszek lekarski wspomaga wątrobę w oczyszczaniu organizmu, przyspiesza jej regenerację i ułatwia trawienie, intensyfikując wydzielanie żółci. Napary z mniszka lekarskiego polecane są osobom ze stłuszczeniem wątroby, po wirusowym zapaleniu wątroby, po zabiegach przeprowadzanych na drogach żółciowych. Jeżeli chcesz wspomóc swoją wątrobę w oczyszczaniu organizmu polecamy sok z liści mniszka lekarskiego. 

 

Składniki na sok:

  • szklanka liści mniszka lekarskiego
  • ½ ananasa 
  • 1 kiwi
  • 1 łodyga selera naciowego
  • ½ limonki

Liście mniszka i łodygę selera myjemy, ananasa, kiwi i limonkę obieramy, po czym kroimy na drobniejsze kawałki. Do wyciskarki wolnoobrotowej wkładamy po kolei: ananasa, mniszek, kiwi, seler, limonkę. Sok należy pić od razu sam, lub rozcieńczony odrobiną wody. 

Nie masz wyciskarki? Użyj sokowirówki lub blendera. 

 

Mniszek lekarski na sałatkę

Liście mniszka traktujemy jak rukolę i jemy na surowo z dowolnymi sosami. Możemy je zebrać sami – najlepiej do tego nadają się młode listki zbierane z dala od dróg i zabudowań – lub kupić w warzywniaku mniszka uprawianego na plantacjach. Trafiły nam się starsze i grubsze listki? Po dokładnym wypłukaniu możemy je blanszować w gorącej wodzie przez minutę, a potem od razu zalać bardzo zimną – nie stracą wówczas pięknego zielonego koloru. We Francji, gdzie mniszek jest bardzo popularny, można zdobyć różne jego odmiany, np. étoilé w kolorze zółto-białym, który we Francji jest używany jako barwnik do masła, lub ciemnozielony dent de lion, który swoją nazwę (zęby lwa) zawdzięcza kształtowi liści. Młode pędy mniszka zalewa się marynatą i sprzedaje jako wykwintny dodatek przypominający kapary. 

 

Mniszek lekarski przeciwskazania

Mniszka lekarskiego nie powinny jeść ani przyjmować pod inną postacią osoby cierpiące na wrzody żołądka i dwunastnicy, nadkwasotę, niedrożność jelit, pacjenci po operacji woreczka żółciowego. Należy pamiętać, że mniszek lekarski, podobnie jak arnika górska, nagietek, czy arcydzięgiel, zawiera psolaren – substancję zwiększającą wrażliwość skóry na działanie promieniowania słonecznego. Najlepiej dwa tygodnie przed wyjazdem na urlop odstawić wszelkie preparaty zawierające wyciągi z mniszka. Osoby mające alergię na rumianek czy nagietek często wykazują wrażliwość również na mniszek lekarski.

 

ZOBACZ TEŻ: Ostropest plamisty – właściwości, jak stosować

REKLAMA