Pokrzywa – właściwości

Pokrzywa oprócz tego, że po dotknięciu jej gołymi rękami, powoduje pieczenie skóry i charakterystyczną wysypkę jest rośliną o bardzo wielu właściwościach zdrowotnych i urodowych. Dowiedz się, na co pomaga, jak ją zbierać i spożywać.

Pokrzywa fot. Shutterstock.com

Pokrzywa – spis treści

Jak zbierać pokrzywę? 

Pokrzywę zbiera się w kwietniu i maju, ponieważ w tym okresie jest najbardziej delikatna i wartościowa. Zbiory pokrzywy powinny zakończyć się w momencie, kiedy roślina zakwitnie. Najlepsza pokrzywa to ta, która rośnie w Twoim ogrodzie z dala od ruchliwych dróg. Zbieraj tylko od czterech do sześciu górnych liści pokrzywy.

Na zbiory zabierz ze sobą wiklinowy koszyk (nigdy nie przechowuj zebranej pokrzywy w foliowym woreczku), do którego będziesz wkładała listki, nożyczki i nie zapomnij o rękawiczkach – najlepiej grubych, ogrodowych, które ochronią Cię przed poparzeniami pokrzywy. Jeśli nie uda Ci się tego uniknąć i poczujesz nieprzyjemne pieczenie na skórze, możesz złagodzić poparzenie kompresem z cytryny (przykładaj plaster cytryny do podrażnionego pokrzywą miejsca na skórze) lub wody w połączeniu z sodą oczyszczoną (1 łyżeczka sody na 15 ml wody – gotową mieszankę nanieś na skórę).

Suszenie pokrzywy

Po udanych zbiorach należy dokładnie umyć (przepłucz minimum trzy razy pod bieżącą wodą) i osuszyć (najlepiej ręcznikiem papierowym) wszystkie listki. Rozłóż je na papierze i zostaw w suchym, przewiewnym i zacienionym miejscu. Poruszaj listkami co kilka godzin, żeby suszyły się równomiernie. Pokrzywa wystawiona na długotrwałe działanie promieni słonecznych może utracić część właściwości zdrowotnych.

Pokrzywę możesz także wysuszyć w suszarce spożywczej lub w piekarniku (choć tę drugą opcję traktuj jako awaryjną). W pierwszym przypadku nastaw suszarkę na około 35 stopni Celsjusza i susz przez około 2-3 godziny. Jeśli nie jesteś szczęśliwą posiadaczką suszarki spożywczej, możesz wysuszyć zioła w piekarniku, ustawiając go również na 35 stopni Celsjusza i termoobieg. Pro tip: uchyl drzwiczki piekarnika.

Przechowywanie pokrzywy

Suszoną pokrzywę przechowuj w szklanych, szczelnie zamkniętych pojemnikach, koniecznie w zaciemnionych miejscach (na przykład w szafkach kuchennych).

Pokrzywa – formy spożycia

Sok z pokrzywy

Sok z pokrzywy jest bardzo prosty w przygotowaniu. Wystarczy, że zalejesz zebrane i umyte liście gorącą wodą w proporcjach 1:1 (1 szklanka pokrzywy na 1 szklankę wody), odczekasz, aż przestygnie, a następnie całość zblendujesz. Gęsty sok należy przecisnąć przez tetrową ściereczkę lub sito o małych oczkach. Oddzielony sok pij najlepiej bezpośrednio po przygotowaniu lub przechowuj w lodówce, jednak nie dłużej niż dwa dni. Sok z pokrzywy pij w ilości około jednej łyżki dziennie. Możesz go oczywiście urozmaicić dodatkiem owoców, warzyw, odrobiną miodu lub innych ziół.

Syrop z pokrzywy

Składniki:

  • 1 kg pokrzywy
  • 1,5 kg wody
  • 1 cytryna
  • 150 g cukru

Sposób przygotowania:

REKLAMA

Umyj dokładnie pokrzywę, a następnie przełóż do garnka z zimną wodą. Doprowadź całość do wrzenia i gotuj przez około 20 minut. Po tym czasie odcedź na sitku sok od liści (możesz przelać jeszcze raz przez gazę lub tetrową ściereczkę) i ponownie wlej do garnka. Dodaj jeszcze cukier oraz sok z cytryny i gotuj przez kolejne 20 minut. Gotowy syrop przelej do ciemnych, szklanych buteleczek lub szczelnie zamykanych słoików i pasteryzuj ostudzone butelki w wodzie przez 30 minut. „Ze względu na długotrwałe podgrzewanie, pasteryzację i dodatek cukru nie jest to najzdrowsza wersja pokrzywy” – mówi dietetyk, Paweł Szewczyk.

Napar z pokrzywy

Do przygotowania naparu z pokrzywy możesz wykorzystać zarówno świeże, jak i suszone liście zioła. Wystarczy, że jedną, pełną łyżeczkę liści pokrzywy wsypiesz do filiżanki i zalejesz gorącą wodą. Jeśli używasz świeżych liści, napar będzie gotowy po 30 sekundach, natomiast w przypadku pokrzywy suszonej napój parzy się około 2 minuty.

Możesz również przygotować więcej naparu dla całej rodziny – wtedy najlepiej sprawdzi się gotowanie. Do garnka wrzuć 3 łyżki liści pokrzywy i zalej 3 szklankami wody. Całość gotuj pod przykryciem przez około 5 minut, a po tym czasie odstaw jeszcze na kilka minut do nasiąknięcia.

W obu przypadkach warto odcedzić liście od naparu, przelewając przez sitko.

Ekspresową pokrzywę w saszetkach kupisz w niejednym sklepie spożywczym – taki napój zaparzaj zgodnie ze wskazówkami zawartymi na opakowaniu.

Zupa z pokrzywy

Składniki:

  • 300 g młodych listków pokrzywy
  • 1,5 litra bulionu warzywnego
  • 2 liście laurowe
  • 2 ząbki czosnku
  • 1 mała cebula
  • 3 ziemniaki
  • 3-4 zmielone ziarenka ziela angielskiego
  • ½ łyżeczki gałki muszkatołowej
  • ½ łyżeczki majeranku
  • 1 łyżka masła
  • Sól, pieprz
  • Odrobina soku z cytryny
  • Do podania: jogurt naturalny do zupy, natka pietruszki

Sposób przygotowania:

  1. Zacznij od sparzenia pokrzywy gorącą wodą – dzięki temu straci swoje właściwości „parzące”.
  2. Ziemniaki obierz i pokrój w kostkę. Posiekaj opłukane liście pokrzywy, czosnek i cebulę. Podsmaż pokrojone składniki na maśle. Dodaj majeranek i pieprz do smaku.
  3. Przełóż podsmażone składniki do gotującego się bulionu, dopraw solą i dorzuć jeszcze liście laurowe, gałkę muszkatołową oraz ziele angielskie.
  4. Gotuj całość przez około 15 minut. Po tym czasie wyciągnij liście laurowe, a resztę miksuj blenderem.
  5. Gotową zupę pokrzywową dopraw jeszcze sokiem z cytryny i podawaj z jogurtem naturalnym oraz posiekaną natką pietruszki.

Miód pokrzywowy

Miód pokrzywowy, czyli połączenie miodu ze świeżo wyciśniętym sokiem z pokrzywy zachowuje swoje właściwości nawet do 3 lat. Oto jak go przygotować.

Pokrzywę przelej wrzątkiem, odsącz z wody i dokładnie osusz ręcznikiem papierowym. „Zbyt duża zawartość wody może skończyć się zepsuciem miodu” – dodaje dietetyk. Wyciśnij sok z pokrzywy przy użyciu sokowirówki lub zmiel w blenderze, a następnie przeciśnij przez tetrową ściereczkę. Wyciąg z pokrzywy połącz z miodem (możesz całość odrobinę podgrzać) w proporcjach około 1:3, czyli 1 szklanka soku z pokrzywy na 3 szklanki miodu. Gotowy miód pokrzywowy przelej do szczelnie zamykanych, szklanych słoików.

Pesto z pokrzywy

Składniki:

  • 2 garście pokrzywy
  • 3 liście czosnku niedźwiedziego
  • 1 szklanka podagrycznika
  • ½ szklanki oliwy z oliwek
  • 1 ząbek czosnku
  • 2 łyżki pestek słonecznika
  • 2 łyżki parmezanu lub innego twardego sera
  • odrobina wody (do nadania konsystencji)
  • sól i pieprz

Sposób przygotowania:

Pokrzywę, liście czosnku niedźwiedziego oraz podagrycznik dokładnie umyj, osusz i wrzuć do blendera. Na patelni lekko upraż pestki słonecznika i także wsyp do blendera. Dorzuć jeszcze przeciśnięty przez praskę czosnek, oliwę z oliwek oraz starty na tarce ser. Jeśli jest taka potrzeba, dolej letniej wody. Zmiksowane pesto dopraw solą i pieprzem.

PRZECZYTAJ KONIECZNIE: Pesto – 7 zaskakujących przepisów

REKLAMA

REKLAMA

Pokrzywa – właściwości zdrowotne

Pokrzywa obfituje w wiele witamin (A, C, B2, B5, K) i składników mineralnych (żelazo, wapń, magnez, fosfor, potas, jod, sód, krzem), dzięki którym ma silne działanie prozdrowotne.

  • Przeciwdziała niedokrwistości
  • Wspomaga pracę układu moczowego
  • Wspiera odporność
  • Działa przeciwbólowo
  • Redukuje stany zapalne
  • Obniża ciśnienie krwi
  • Łagodzi dolegliwości trawienne
  • Wspomaga leczenie chorób kości i stawów
  • Wykazuje działanie przeciwhistaminowe

Pokrzywa – właściwości urodowe

Poza szeroką gamą właściwości zdrowotnych pokrzywa wpływa równie pozytywnie na skórę, włosy i paznokcie.

Pokrzywa na trądzik i stany zapalne skóry

Pokrzywa wykazuje działanie bakteriobójcze, dlatego polecana jest do stosowania na skórę trądzikową w formie okładów lub naparu stosowanego do przemywania. Zmniejsza dodatkowo produkcję sebum, co w efekcie sprawia, że cera po prostu wygląda lepiej.

Pokrzywa na włosy i paznokcie

Płukanki z pokrzywy dobrze znają nasze babcie, które powtarzają, że dzięki nim kosmyki rosną szybciej, a przede wszystkim są mocne i sprężyste. Nie bez powodu producenci kosmetyków do pielęgnacji włosów stosują pokrzywę w szamponach, odżywkach i maskach. Poza tym, że pokrzywa odżywia włosy i może ograniczać ich wypadanie, to jest także naturalnym preparatem przeciwłupieżowym i przeciwłojotokowym.

Napar z pokrzywy a odchudzanie 

„Niestety w przypadku redukcji tkanki tłuszczowej pokrzywa nie ma istotnego znaczenia. Działa lekko diuretycznie, a więc zwiększa ilość wydalanego moczu, ale ta właściwość znajdzie zastosowanie u osób cierpiących na obrzęki, a nie »odchudzających się«” – mówi dietetyk, Paweł Szewczyk.

SPRAWDŹ: Wpływ zielonej herbaty na cerę i inne ciekawostki urodowe

Pokrzywa – przeciwwskazania

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania pokrzywy są choroby dróg rodnych: nowotwory macicy, mięśniaki, cysty na macicy, czy częste krwawienia. Pokrzywa podnosi poziom żelaza we krwi, dlatego zrezygnuj z jej spożywania, jeśli stwierdzono u Ciebie nadmiar tego pierwiastka. Diabetycy, osoby zmagające się z przewlekłymi chorobami nerek oraz pacjenci po przebytych niedawno zabiegach chirurgicznych również nie powinny sięgać po pokrzywę bez konsultacji z lekarzem.

Pokrzywa w ciąży

Mimo że pokrzywa zawiera wiele cennych witamin i składników mineralnych, między innymi żelazo, na które rośnie zapotrzebowanie podczas ciąży, przyszłe mamy mogą stosować pokrzywę wyłącznie po konsultacji z lekarzem.* Wynika to głównie z braku badań, które dokumentowałyby i oceniały wpływ pokrzywy na rozwój płodu i bezpieczeństwo jej stosowania w okresie ciąży.

*Według European Scientific Cooperative on Phytotherapy (ESCOP) pokrzywa zaliczana jest do kategorii B, czyli grupy składników, które nie powinny być spożywane przez kobiety w ciąży bez konsultacji z lekarzem.

Nawóz do kwiatków z pokrzywy

Pokrzywa rewelacyjnie sprawdza się jako nawóz w ogrodzie, a przygotowanie go jest banalnie proste – z resztą zobacz sama.

Do przygotowania nawozu będziesz potrzebowała plastikowego (nie może być ani metalowe, ani betonowe) wiadra lub beczki, 1 kilograma młodych pokrzyw i 10 litrów wody – możesz przygotować też mniej, pamiętaj jednak o zachowaniu prawidłowych proporcji.

Zerwane przed zakwitnięciem pokrzywy potnij, przełóż do wiadra i zalej wodą (najlepiej odstaną deszczówką). Przykryj pojemnik gazą lub tetrową ściereczką, aby do mieszanki docierał tlen, który jest niezbędny w procesie fermentacji. Odstaw beczkę w zacienione miejsce, ale postaraj się nie stawiać jej blisko domu, ponieważ nawóz bardzo nieprzyjemnie pachnie. Każdego dnia zamieszaj miksturę. Pokrzywowy nawóz będzie gotowy po około 15-20 dniach – poznasz go po brunatnym kolorze.

Jak stosować nawóz z pokrzywy?

Nawóz z pokrzywy należy rozcieńczyć w wodzie w proporcji 1:1 (np. jedna szklanka nawozu na 1 szklankę wody). Jeśli chcesz zastosować pokrzywę w formie oprysku, należy wymieszać ją z wodą w proporcji 1:20.

Nawóz z pokrzywy – do jakich roślin?

Nawozem z pokrzywy możesz podlewać między innymi:

  • drzewa owocowe
  • drzewa iglaste
  • pomidory
  • kapustę
  • ogórki

ZOBACZ TEŻ: Fusy z kawy: 14 sposobów na ich wykorzystanie

REKLAMA