Mak - czy ma właściwości zdrowotne?

Drobniutkie czarne ziarenka w towarzystwie bakalii zawinięte w elegancką i jakże pyszną roladę to wpisany w polską tradycję, nieodłączny element świąt Bożego Narodzenia, ale mak to nie tylko makowiec, rolada, czy strucla. Poza tym, że ma szeroką gamę zastosowań, wspomaga także układ nerwowy, wzmacnia kości i odporność.

Mak fot.shutterstock.com

Mak – spis treści

  1. Mak – co to jest?
  2. Mak – rodzaje
  3. Mak – właściwości
  4. Mak – wartości odżywcze
  5. Mak – przeciwwskazania
  6. Masa makowa – sposób przygotowania
  7. Mak – jak przechowywać?

Mak – co to jest?

Mak jest rośliną oleistą z rodziny makowatych, której znaczna większość gatunków (może być ich nawet 100) znajduje na półkuli północnej – rosną głównie w krajach położonych nad Morzem Śródziemnym, Ameryce Północnej oraz Australii. Rośliny te mogą osiągać ponad metr wysokości. Najczęściej spotykane są kwiaty maku w kolorze czerwonym lub pomarańczowym, ale występują także w odcieniu różu, fioletu i żółci. Ze względu na zachwycająco piękne i duże kwiaty mak polny uprawiany jest także jako roślina ozdobna.

Nasiona, które powszechnie wykorzystujemy głównie w kuchni, ale także w medycynie i kosmetyce, znajdują się w owocu (torebce nasiennej), czyli w makówce. Okazuje się, że te drobne ziarenka mogą przynieść wiele korzyści zdrowotnych i urodowych, o czym dowiesz się w dalszej części tego artykułu.

Uwaga! Uprawa maku lekarskiego w Polsce jest rejestrowana, dlatego bez specjalnego pozwolenia jest całkowicie zabroniona.

Mak – rodzaje 

Mak niejedno ma imię, ponieważ na półkuli północnej rośnie od 70 do nawet 100 gatunków tej rośliny. Najczęściej wyróżnia się jednak cztery rodzaje maku. Ten, najbardziej popularny, którego używamy w kuchni to mak niebieski,nazywany także makiem „europejskim”. Mniej znany mak biały jest rzadziej wykorzystywany, ale z pewnością znasz jego delikatny smak, ponieważ stanowi główny składnik typowych dla Poznania rogali Marcińskich (świętomarcińskich), które według tradycji przygotowywane są na 11 listopada – z okazji dnia św. Marcina. Wyróżniamy także mak lekarski, znany także jako orientalny, z którego wytwarza się opium, czyli bazowy składnik morfiny czy kodeiny. W medycynie ludowej natomiast wykorzystuje się charakterystyczny mak polny, który coraz częściej znajduje także zastosowanie w kosmetyce – możesz znaleźć go w składzie kremów, kosmetyków do higieny intymnej, czy płynów do płukania jamy ustnej.

Mak – właściwości

  • Wspomaga układ nerwowy
  • Zapobiega zaparciom
  • Obniża poziom złego cholesterolu
  • Przeciwdziała rozwojowi anemii i niedokrwistości
  • Zapobiega rozwojowi nadciśnienia
  • Działa przeciwmiażdżycowo
  • Wzmacnia kości
  • Wzmacnia odporność
  • Pozytywnie wpływa na włosy i paznokcie
  • Olej makowy łagodzi podrażnioną skórę

SPRAWDŹ: Roślinna Wigilia – przepis na wegańską rybę z selera

Mak – wartości odżywcze

Składnik

Zawartość w 100 g

Wartość energetyczna

525 kcal

Białko

18 g

Tłuszcze ogółem

42 g

Węglowodany

28 g

Błonnik

19,5 g

Witamina A

0 µg

Witamina D

0 µg

Witamina E

2 mg

Witamina K

0 µg

Witamina C

1 mg

Witamina B1

0,854 mg

Witamina B2

0,1 mg

Witamina B3 (PP)

0,896 mg

Witamina B6

0,247 mg

Witamina B9 (kwas foliowy)

82 µg

Witamina B12

0 µg

Wapń

1438 mg

Żelazo

9,7 mg

Magnez

347 mg

Fosfor

870 mg

Potas

719 mg

Sód

26 mg

Cynk

7,9 mg

Miedź

1,6 mg

Mangan

6,7 mg

Selen

13,5 µg

Fitosterole

89 mg

Mak – przeciwwskazania

Spożywanie maku w dużych ilościach nie jest wskazane dla kobiet w ciąży oraz dzieci poniżej drugiego roku życia, ze względu na minimalne działanie psychoaktywne tego produktu. Kawałek makowca nie powinien wyrządzić wielu szkód, ale w obu przypadkach należy zachować umiar oraz zdrowy rozsądek. W dodatku mak należy do grupy produktów ciężkostrawnych, dlatego nie jest wskazany osobom z problemami trawiennymi. Ponadto często spożywamy go w połączeniu z cukrem i tłuszczem (np. w postaci makowca), co jeszcze bardziej podnosi jego kaloryczność (100g niebieskiego maku to około 525 kcal), dlatego zrezygnuj z częstego spożywania go w dużych ilościach – szczególnie jeśli jesteś aktualnie na diecie. Należy także pamiętać o tym, że mak może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami i zaburzać ich działanie dlatego, jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, skonsultuj się z lekarzem przed świątecznym zajadaniem się kutią i makowcem.  

Masa makowa – sposób przygotowania

Przede wszystkim pamiętaj o zasadniczej różnicy między makiem a gotową masą makową, którą można kupić niemalże w każdym sklepie. Ten gotowy produkt wykorzystywany przez wiele osób do przygotowania makowca, łazanek, czy kutii niestety często zawiera bardzo dużo cukru i sztucznych dodatków, które są całkowicie zbędne, dlatego lepiej przygotować ją samodzielnie. Bez obaw! To wcale nie jest trudne.

Masa makowa – krok po kroku

  1. Zacznij od namoczenia maku. Zalej go wrzącą wodą i pozostaw na kilka godzin (najlepiej na całą noc).
  2. Odcedź dokładnie mak – najlepiej przez gazę lub ściereczkę. W ten sposób pozbędziesz się goryczy, która przeniknęła z maku do wody.
  3. Zmiel mak w maszynce do mięsa na drobnych oczkach i powtórz tę czynność jeszcze raz.
  4. Do zmielonego maku dodaj posiekane orzechy, bakalie, miód, kandyzowaną skórkę pomarańczy lub inne dodatki według uznania.
  5. Gotową masę możesz przechowywać w lodówce do 4 dni.

Mak – zastosowanie 

  • Potrawy wigilijne (np. makowiec, kutia)
  • Dodatek do pieczywa i słodkich wypieków
  • Rogal marciński (biały mak)
  • Istotny składnik w kuchni azjatyckiej
  • Dodatek do owsianek i deserów
  • Zdrowy dodatek do sałatek i kanapek
  • Składnik kosmetyków (mak polny)
  • Surowiec do wytwarzania leków (mak lekarski)
  • Bazowy składnik oleju makowego (mak lekarski)

Mak – jak przechowywać?

Mak trzymaj w chłodnym i ciemnym miejscu, najlepiej owinięty w płócienną szmatkę lub w lnianym woreczku, który zapewni ziarenkom dopływ powietrza. W ten sposób mak utrzyma swoje właściwości jeszcze przez 2-3 lata. Zmielony już mak należy przechowywać w lodówce nie dłużej niż 4 dni.

Masę makową możesz także mrozić, dzięki czemu wydłużysz jej termin przydatności do spożycia nawet do kilku miesięcy. Jeśli jest jej dużo, podziel ją na mniejsze porcje, a z zamrażalnika wyciągaj tylko tyle, ile będzie Ci potrzebne w danym momencie, ponieważ po rozmrożeniu mak należy od razu wykorzystać. Przypominamy jeszcze, że ponowne mrożenie jest całkowicie zabronione!

ZOBACZ TEŻ: Jak przechowywać chleb i bułki?

Zobacz również:
REKLAMA