Po co nam łzy?

Czy wiedziałaś, że masz 3 rodzaje łez? Łzy mają inny skład gdy się wzruszasz, inny gdy wpadnie ci coś do oka, i inny gdy siedzisz przed komputerem, a oko domaga się nawilżenia.

po co nam łzy Shutterstock.com

Dlaczego płaczemy?

Uczeni i myśliciele od stuleci starają się zrozumieć, po co człowiekowi płacz. W XVI wieku sądzono, że emocje, a zwłaszcza miłość, podgrzewają serce, w nim wytwarza się para wodna, a ta skrapla się w postaci łez. W latach 80. XX wieku William Frey, amerykański biochemik, wysunął teorię, że łzy usuwają z organizmu nadmiar hormonów, wydzielających się podczas odczuwania silnych emocji. Z kolei neurolog Paul MacLean widział w płaczu naszą cechę ewolucyjną – odruch płaczu miałby powstać podczas grzebania zmarłych, kiedy oczy żałobników były drażnione dymem z płonących stosów. Psychoterapeuta Glenn Trezza z Boston University w swojej pracy z 1988 roku twierdził dla odmiany, że płacz ma moc oczyszczającą i że 70% jego kolegów po fachu doradza pacjentom płacz, jako przeciwieństwo tłumienia emocji. Te i inne teorie zostały opisane w książce holenderskiego psychologa Ada Vingerhoetza z Tilburg University „Dlaczego tylko ludzie szlochają”. Tytuł książki oddaje dawne przekonania, ale dzisiaj już wiadomo, że niektóre zwierzęta też płaczą i to nie z powodów fizjologicznych, a emocjonalnych.

SPRAWDŹ TEŻ: Po co nam łaskotki i kilka innych ciekawostek o ludzkim ciele.

Dziwny eksperyment

Wspomniany William Frey z University of Minnesota w Saint Paul swoją teorię o „wypłakiwaniu hormonów” oparł na eksperymencie, który przeprowadził w 1981 roku. Frey doprowadzał ludzi do płaczu na dwa różne sposoby – raz badani płakali przy obieraniu cebuli, innym razem przy wzruszającym filmie (pod oczami mieli zamontowane specjalne mini probówki do zbierania łez). Okazało się, że łzy wydzielane podczas silnych emocji miały o 25% więcej białka niż te wyciśnięte przez cebulę. Oprócz białka uczeni znaleźli w nich 3 hormony: prolaktynę (hormon odpowiedzialny za poczucie bliskości – wydzielany m.in. po orgazmie), ACTH (hormon pobudzający produkcję hormonów stresu – adrenaliny i kortyzolu) oraz enkefalinę leucynową, która działa przeciwbólowo. Uczony doszedł wówczas do wniosku, że rolą łez jest właśnie wypłukiwanie nadmiaru hormonów, które są wyrzucane przez gruczoły dokrewne w chwili wzruszenia, złości, bólu czy szczęścia. Ta teoria szybko została podważona, bo zdaniem innych uczonych ilość hormonów w łzach jest zbyt mała, aby można było ją wiązać z „upustem emocji”.

Trzy rodzaje łez

Do dzisiaj nie znaleziono jednoznacznej odpowiedzi, dlaczego podczas doznawania silnych – pozytywnych lub negatywnych – emocji, ludzie i niektóre zwierzęta płaczą. Wiadomo za to na pewno, że emocjonalne łzy mają inny skład niż te, które służą do zwykłego nawilżania rogówki oka. Te drugie składają się głównie z wody, odrobiny soli i białka oraz lizozymu i laktoferyny, które mają działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe. Z kolei przy podrażnieniu oka, kiedy kroimy cebulę lub wpadnie nam rzęsa, łzy mają za zadanie szybkie przemycie oka. W swoim składzie oprócz wody mają wówczas dużą zawartość przeciwciał zapobiegających zakażeniu. Sprytnie to wymyśliła Matka Natura, prawda?

SPRAWDŹ TEŻ: Jak płacz wpływa na zdrowie

REKLAMA